جانب مشرق محدود است تا بلوك كربال - كه سابقا مذكور شد - و از جانب مغرب ، تا بلوك كوهمّره و از جانب شمال ، تا بلوك مرودشت و رامجرد كه ايضا مرقوم شد - و « خلّار » « 1 » و « شول » « 2 » و از جانب جنوب تا بلوك سياخ و كوار - كه هم مسطور آمد . بعبارة الاخرى : طول حومه ، 17 فرسخ است و عرضش ، 7 فرسنگ . ضابط و مباشر حومه ، مرحوم ميرزا عبّاس « 3 » ، ابن مرحوم ميرزا عابد بود ؛ پس از آن ، به ولد سعادتمندش ، ميرزا زين العابدين است ؛ جوانى است محجوب ، جهانى را محبوب القلوب [ 524 f ] و برادر كهترش ، ميرزا سيّد محمّد ، نيز از نجباى اين شهر است و از تربيت‌يافتگان دهر . الحمد للّه ربّ العالمين كه از ذكر ابنيّهء شيراز و متعلّقات آن فارغ شديم و گذشت . علماء و فقهاى شيراز مخفى نماناد كه قبل از شروع در تأليف اين شيرازنامه - كه از ملحقّات آثار عجم است - مقدمّه‌اى مذكور داشتم كه خواهش بعضى اين است كه شرح احوال رجالى كه از شيراز برخاسته‌اند نيز نگاشته آيد . اكنون مىگويم اولا بسيارى از اولياء و عرفاء و حكما و علماى شيرازى را در ضمن مطالب نام برده و شرح حالشان را نگاشته‌ايم . ثانى اينكه ، اگر بخواهيم تمام آن اشخاص را ميّتا ام حيّا نام ببريم و از احوالشان بنويسيم ، كتابها و دفترها بايد پرداخت و حال اينكه در بسيارى از كتب رجال و تذكره‌ها نام آنها ثبت و ضبط است ؛ لهذا در اين كتاب شرح حال تمام ، لازم نيست جز معدودى از معاصرين . اين مطلب نيز مستور نماند كه فقير مؤلّف ، شروع به تأليف اين شيرازنامه ، سه سال قبل نمود و چند ورقى از آن را به رشتهء تحرير كشيد ، سپس چون عوايق روزگارم از كار بازداشت و آلام و اسقام پىدرپيم از پاى درآورد ، دستى كه جز به نيروى آن ، خامه را ياراى تحرير نيست ، از كار ماند . مدّتى اين مثنوى ، تأخير شد و مرحوم حجّة الاسلام ، الحاج ميرزا محمّد حسن شيرازى ، تا سنهء 1312 هجرى ، در قيد حيات در سامرّا متوقّف بود ؛ الحال كه شروع به تأليف تتّمهء شيرازنامه مىنمايم ، مرغ روحش ، قفس تن را شكسته

--> ( 1 ) . « خلّار » و « خلّر » و « خولار » به ضمّ خاء و تشديد لام ، قريه‌اى است از فارس ؛ دو منزل است تا شيراز ؛ اطرافش همه كوهستان است و محصول آنجا ، همه رز است ؛ شراب آن مشهور است كه به اطراف عالم برند و حتى فرنگستان . ( 2 ) . شول : به ضمّ اوّل ، قريه‌اى است نيز از فارس ؛ تا خلّار مذكور ، يك فرسخ فاصله دارد . ( 3 ) . مرحوم ميرزا عبّاس ، در سنهء 1309 ، در شيراز به رحمت ايزدى پيوست ، پس به نجف اشرفش بردند .